A investigación e o equipo de traballo. Ons: unha illa habitada. Capítulo 2

Portada » O Parque Nacional » A investigación e o equipo de traballo. Ons: unha illa habitada. Capítulo 2

Set 2, 2016 | BIBLIOGRAFÍA, HISTORIA

Ons: unha illa habitada · Paula Ballesteros-Arias e Cristina Sánchez-Carretero

 Capítulo 2

A investigación e o equipo de traballo

 

Neste traballo preséntanse algúns resultados dos estudos feitos na Illa de Ons sobre a documentación, rexistro, valorización e vulnerabilidade do seu patrimonio cultural. Este estudo enmárcase dentro do proxecto “Procesos de formación e cambio da paisaxe cultural do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia” (HAR2010-22004) do Plan Nacional I+D do Ministerio de Ciencia e Innovación,realizado polo Instituto de Ciencias do Patrimonio (Incipit) del Consello Superior de Investigacións Científicas (CSIC).

Este proxecto céntrase no recoñecemento e estudo dos procesos socio-culturais que transformaron a paisaxe do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia, en concreto, do arquipélago de Ons. Esta investigación ten un plantexamento interdisciplinar que integra diferentes contribucións científicas desde a antropoloxía, historia e arqueoloxía para caracterizar o patrimonio cultural das illas. Cada perspectiva mantén as súas particularidades metodolóxicas, pero a coordinación do proxecto está feita dende a súa vertente antropolóxica para garantir a visión holística do enfoque, partindo do presente e do traballo de campo etnográfico coa poboación actual, para profundizar no seu pasado.

O arquipélago de Ons, ademais de formaren parte do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia e seren, como tal, unha paisaxe natural protexida, é depositaria dunha paisaxe cultural insólita conformada por entidades arqueolóxicas de especial relevancia e por unha paisaxe tradicional constituída polas actividades agrícolas, gandeiras e mariñeiras levadas a cabo polos poboadores da illa ao longo do tempo, e que se plasman tanto na cultura material como na tradición oral.

A comprensión do pasado do arquipélago de Ons, dende un punto de vista arqueolóxico, histórico e antropolóxico permítenos comprender os procesos de poboamento máis antigos e, consecuentemente, os procesos de formación e de transformación que se deron nesta paisaxe. Ou dito doutro xeito, o obxectivo deste traballo é:

-Comprender as formas e os elementos da paisaxe cultural da illa.

-Recuperar datos debidamente contextualizados no seu medio.

-Comprender os procesos de cambio ocorridos nun amplo período de tempo.

Debemos destacar que este traballo leva implícito a idea de que a paisaxe da illa é unha paisaxe cultural, resultado da acción social sobre o medio natural. Polo tanto, este estudo leva consigo a necesidade de artellar formas de conservación, de estudo e de divulgación, mediante unha xestión da paisaxe como recurso vivo, na que os seus poboadores sexan protagonistas activos.

Os antecedentes deste traballo están nun proxecto realizado no 2009 “Estudo arqueolóxico e etnográfico da paisaxe cultural da illa de Ons (Bueu, Pontevedra)” financiado, parte polo Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, parte polo Incipit-CSIC, e cuxa memoria foi entregada na Xunta de Galicia en maio de 2010. Nese momento, e tamén en etapas posteriores do proxecto, fixemos un traballo de campo no que conxugamos a prospección superficial arqueolóxica co traballo de observación participante coa comunidade insular, ao tempo que tiñamos en conta a documentación histórica na que iamos encaixando os datos obtidos.

Neste amplo proceso de traballo e de estudo participamos moitos investigadores e persoal colaborador. Grazas a eles está sendo posible indagar no pasado pero tamén no presente da illa e dos seus moradores:

Paula Ballesteros-Arias, levou a cabo as direccións das actuacións arqueolóxicas, formou parte do grupo de traballo de campo etnográfico, e coordinou a realización desta aplicación e das visualizacións e redaccións da información.

 

Mariña Bermúdez Beloso, encargouse das tarefas de baleirado bibliográfico e de documentación histórica da illa de Ons, así como de dotar de contidos a parte histórica do presente traballo.

Alejandro Güimil-Fariña, forma parte do equipo técnico e colabora no tratamento da información arqueolóxica e xeográfica.

Cristina Cancela Cereijo, formou parte do equipo técnico e do tratamento da información arqueolóxica.

Virginia Castro Hierro, formou parte do equipo técnico e do tratamento da información arqueolóxica.

Felipe Criado-Boado, formou parte da dirección científica dos proxectos vinculados a este estudo.

Elías López-Romero, formou parte do equipo técnico e do tratamento da información arqueolóxica. Foi o realizador do estudo de vulnerabilidade do patrimonio cultural que realizou xunto con Marie-Yvone Daire do CReAAH, Universidade de Rennes.

Juan Martín Dabezies, realizou a maior parte das vídeo-gravacións feitas na illa así como a realización do vídeo Ons: mar, terra e identidade que aparece nesta aplicación.

Anxo Rodríguez-Paz, levou a cabo a realización dos debuxos dos materiais arqueolóxicos localizados na illa, e colabora no deseño e organización da parte histórica do presente traballo.

Cristina Sánchez-Carretero, investigadora principal do proxecto no que se encadra este estudo, coordinou o traballo antropolóxico e formou parte do grupo de traballo de campo etnográfico.

Ademais este traballo tamén foi posible grazas a moita xente que desinteresadamente colaborou e colabora con nós, aos xestores e xestoras e aos traballadores e traballadoras do Parque Nacional facendo sempre posible que o noso traballo se faga sen complicacións, a Ángela Ballesteros por abrirnos as portas dos isleños, a Santiago Corral por termos sempre actualizados do que sucede na illa, a Xurxo Mouriño polo seu coñecemento da natureza. Pero, sobre todo, queremos mostrar o noso agradecemento á xente da illa, sen ela, sen a súa acollida e hospitalidade, non sería posible facer este traballo e moito menos deste xeito tan gratificante.

Se dispón de conexión a internet, recomendámoslle que consulte o vídeo “Ons: mar, terra e identidade” a través deste enlace.

Título: Ons: unha illa habitada

Autor: Ballesteros-Arias, Paula ; Sánchez-Carretero, Cristina

Dispoñibilidade: Descarga gratuita en Apple

Ler tamén: Ons: unha illa habitada

Cíes.gal
Author: Cíes.gal

Redacción Cíes.gal.

Otros artículos

Area de Nosa Señora, Cíes. Anos 20

Area de Nosa Señora, Cíes. Anos 20

Excursionistas, bañistas e gamelas na praia de Nosa Señora ou do Chuco. Este areal está situado fronte ao illote dos Viños na illa do Medio ou Montefaro do arquipélago das illas Cíes. Premer sobre a imaxe para a poder ampliar: [gallery columns="1" size="full"...

O embarcadoiro de Cortegada en 1906

O embarcadoiro de Cortegada en 1906

O embarcadoiro de Cortegada en 1906 Vella tarxeta postal centenaria que nos mostra o embarcadoiro e parte da aldea da illa de Cortegada, fronte a Carril, no ano 1906, pouco antes da doazón á monarquía e abandono por parte dos seus habitantes. Ao fondo, sobre Carril, o...